Wilk występuje przede wszystkim w kulturach narodów zamieszkujących tereny, na których żyje: czyli głównie w Europie i niektórych obszarach Azji, Ameryki. Pojawia się
w mitach i wierzeniach już od czasów starożytnych (wtedy też był bardzo rozpowszechniony w basenie Morza Śródziemnego), ale fascynacja nim nie przeminęła do tej pory.
To tajemnicze zwierzę wciąż intryguje ludzi: jako dowód można przedstawić jego częste występowanie w literaturze, filmie czy muzyce. Mimo że wzbudza przede wszystkim lęk
i często straszy się nim małe dzieci, to w niektórych krajach przypisuje mu się boskość, jest symbolem odwagi i waleczności.
Ze względu na siłę i zaciekłość w walce wilk był w wielu kulturach symbolem wojownika. W przekonaniu ludzi średniowiecza wiedźmy i czarownice nosiły podwiązki
z wilczej skóry, a na sabat udawały się pod postaciami wilków. Ponadto części ciała wilków używano jako środków przeciw złodziejom, chorobom i demonom. Natomiast w alchemii wilk symbolizował negatywny aspekt materii, a w Gaskonii przez usposobienie tego zwierzęcia diabłu nadano imię Wilk- Złośliwiec.
Według Słownika symboli Kopalińskiego wilki symbolizują one ciemność, strach, noc, zniszczenie, Szatana, demony pogańskie, głód, dzikość, drapieżność, krwiożerczość, naturę nieopanowaną, okrucieństwo, łupiestwo, szybkość, wojnę, agresję, żądzę mordu, upór, zepsucie, nieustępliwość, przebiegłość, podstęp, zawiść, chciwość, kłótliwość, tchórzostwo, hipokryzję, herezję; melancholię, ubóstwo, nędzę ale i opiekę . Jego wycie, a jeszcze bardziej samo pojawienie się, uznawano za zły, a czasem wręcz śmiertelny omen.

Wilk i chrześcijaństwo

W chrześcijaństwie wilk był przedstawiany jako symbol zła i podstępu oraz ludzi dążących do upadku Kościoła. Symbolizował również prześladowców Kościoła, Żydów, pogan oraz fałszywych proroków. Według Bestiariusza chrześcijańskiego wilk znajduje się wśród zwierząt podatnych na wpływy demonów. Autor Bestiariusza  pisze:
(...) nie szukali ogarniającego wszystko Boga ani nie pogłębiali prawdziwej czci  Bożej, lecz by w myślach swoich zniżyli się ku ziemi, ku ptakom, wężom, a także lisom i wilkom.
Bo istotnie znawcy tych rzeczy zauważyli, iż najwyraźniejsze przepowiednie można otrzymać za pośrednictwem tych właśnie zwierząt, gdyż demony w zwierzętach łagodniejszych nie mogą tyle działać, ile w dzikich dzięki pokrewieństwu złości- a raczej niby-złości, jaka cechuje
te zwierzęta.
Dalej autor odwołuje się do Mojżesza, który według niego posiadał szczególną zdolność do rozpoznawania zwierzęcej natury. I tak też przy podziale zwierząt za nieczyste uznawał te, które inni uważali za zdolne do wróżenia. Należał do nich wilk, lis, wąż, orzeł, sokół i im podobne. Zresztą w Proroctwach ani wilka ani lisa nigdy nie łączono z niczym dobrym. Świadczą o tym liczne fragmenty Pisma Świętego, w którym pojawia się to „demoniczne” zwierze.
W proroctwach umierającego patriarchy Jakuba, które wypowiada nad swymi synami, najmłodszy syn, Beniamin jest opisany jako „wilk drapieżny, co rano rozrywa zdobycz, a wieczorem rozdziela łupy” (Rdz 49,27). To proroctwo odnoszą Ojcowie Kościoła do św. Pawła, który pochodził z pokolenia Beniamina. Gdy w młodości prześladował chrześcijan, był podobny do drapieżnego wilka.
Natomiast w Księdze Ezechiela wilk symbolizuje gwałtowników, którzy doprowadzają do upadku ludu Izraela i go wykorzystują: „Przywódcy (...) są jak wilki rozdzierające zdobycz: rozlewają krew, zabijają ludzi, aby osiągnąć niesprawiedliwe zyski” (22,27). Podobnie mówi się w Księdze Sofoniasza: Jego książęta są pośród niego lwami ryczącymi, sędziowie jego- wieczorem wilkami, które nic do rana nie pozostawiają” (3,3).

Sztuka i tradycja chrześcijańska

W sztuce chrześcijańskiej wyobrażenia zwierząt miały większe znaczenie niż tylko walory estetyczne. Dzięki nim w prosty sposób można było zilustrować prawdy teologiczne,
a ich wartość dekoracyjna była dodatkowym ciekawym elementem i kolejną zaletą. Co więcej, była to jakby forma powrotu człowieka do stanu rajskiego, do natury, której czuł się nieodłączną częścią. Tak też wilk pojawia się również w ikonologii czy malarstwie. Jeden
z fresków w katakumbach św. Kaliksta przedstawia niewinną Zuzannę jako owieczkę pomiędzy dwoma wilkami, które wyobrażają jej oskarżycieli. Kompozycja ta wyraża myśl
o prześladowaniu chrześcijan, gdzie Zuzanna jest symbolem Kościoła będącego w ucisku.
W życiorysie św. Franciszka z Asyżu napisanym przez św. Bonawenturę znajduje się fragment, potwierdzający, iż zagrożenie ze strony wilków było realne w okolicach Greccio, ale dzięki wstawiennictwu św. Franciszka tamtejsi ludzie zostali uwolnieni
od niebezpieczeństwa ataków głodujących bestii.
Wilki pojawiają się także w tradycji liturgicznej Kościoła. 2 lutego obchodzone jest święto Ofiarowania Pańskiego (w Polsce zwane świętem Matki Bożej Gromnicznej),
z którym związana jest legenda o Najświętszej Maryi Pannie, która odpędza watahy wilków od ludzkich domostw. W związku z powyższym świętem przyjęły się takie przysłowia jak: „do Gromnice trop wilczyce” czy „gromadzą się jak wilki na Gromnicę”.
Również wierzenia ludowe zawierają liczne historie i poglądy dotyczące tajemniczych bestii.
W średniowieczu wilk występował przede wszystkim jako ucieleśnienie pożądliwości, żądzy rabowania, symbol obłudy i przemocy. Cechy te spowodowały, że miał swoje uprzywilejowane miejsce w personifikacji występków i wad. Towarzyszył tym samym jako atrybut w personifikacji niektórych przywar.
W Ikonologii Ripy wilk pojawia się na obrazie Skąpstwa, a przy złodziejstwie i obłudzie pojawiają się cechy wilczego wyglądu.
Przy obrazowaniu skąpstwa występuje  niewiasta: jest stara, blada i mizerna, a w jej wyglądzie odbija się zgryzota i melancholia. Obok siebie ma bardzo wychudzonego wilka. Według Christofano Landino, wilk jest zwierzęciem żarłocznym i zachłannym, nie tylko całkiem jawnie porywającym swój łup innym, lecz również napadającym ukradkiem. Bezustannie morduje trzodę, aż do ostatniego zwierzęcia, gdyż zawsze się boi, że nie starczy mu żeru. Tak też skąpiec oszustwem i podstępem, lub jawnie rabując okrada innych, a i tak nie potrafi zgromadzić tyle, ile by jego żądzę mogło nasycić. Maluje się ją w postaci chorego na puchlinę wodną, gdyż podobnie jak ów chory nigdy nie może zaspokoić swego pragnienia. Chudość wilka oznacza nienasycony apetyt chciwca.  
Wilczy element pojawia się także  przy obrazie złodziejstwa, gdzie widzimy bladego młodego człowieka odzianego w wilczą skórę. Obraz ten uzasadnia się stylem życia wilków, które, jak pisze autor, żyją wyłącznie z rabowania innych.
Kolejnym obrazem jest wizerunek obłudy przedstawionej jako chudą i bladą kobietę odzianą w podartą szarą suknię z półwełenki. Głowę ma nachyloną ku lewemu ramieniu, na niej zaś welon zakrywający prawie całe jej całe czoło. W lewej dłoni trzyma długi i gruby różaniec oraz brewiarzyk, prawą zaś ostentacyjnie podaje monetę nędzarzowi. Nogi i stopy ma podobne do wilczych. Oznaczają one, jak powiada św. Mateusz w rozdz. 7,
że obłudnicy na zewnątrz są  barankami, a w środku- drapieżnymi wilkami.